ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની 64 કળાઓનું રહસ્ય🌺🌺

 ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની 64 કળાઓનું રહસ્ય🌺🌺

પૌરાણિક કથાઓ -

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પોતાની શિક્ષા ગ્રહણ કરવા માટે અવંતિપુર (ઉજ્જૈન) સ્થિત ગુરુ સાંદીપનિ ના આશ્રમમાં ગયા હતા, જ્યાં તેઓ માત્ર 64 દિવસ રહ્યા હતા. ત્યાં તેમણે માત્ર 64 દિવસમાં જ પોતાના ગુરુ પાસેથી 64 કળાઓનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી લીધું હતું. જોકે શ્રીકૃષ્ણ સ્વયં ભગવાનના અવતાર હતા અને આ કળાઓ તેમને પહેલેથી જ આવડતી હતી, પરંતુ સામાન્ય જનમાનસને સમજાવવા માટે તેમણે મનુષ્ય અવતારમાં આ કળાઓ ફરીથી શીખી હતી.

શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણના દશમ સ્કંધના 45મા અધ્યાય અનુસાર, શ્રીકૃષ્ણ નીચેની 64 કળાઓમાં નિપુણ હતા:

64 કળાઓની યાદી

નૃત્ય – નાચવાની કળા.

વાદ્ય – વિવિધ પ્રકારના વાદ્યો વગાડવા.

ગાયન – સંગીત અને ગાયકી.

નાટ્ય – અભિનય અને વિવિધ હાવભાવ પ્રદર્શિત કરવા.

ઈન્દ્રજાલ – જાદુગરી અને હાથચાલાકી.

નાટક આખ્યાયિકા લેખન – નાટકો અને વાર્તાઓની રચના કરવી.

સુગંધિત દ્રવ્યો બનાવવાની કળા – અત્તર, તેલ વગેરે બનાવવાની વિધિ.

પુષ્પ શૃંગાર – ફૂલોના આભૂષણોથી શણગાર કરવો.

બેતાલ સિદ્ધિ – વેતાળ વગેરેને વશમાં રાખવાની વિદ્યા.

બાળકોની રમત – બાળકોના મનોરંજન માટેની રમતો.

વિજય વિદ્યા – યુદ્ધ કે સ્પર્ધામાં વિજય અપાવનારી વિદ્યા.

મંત્રવિદ્યા – મંત્રોનું જ્ઞાન અને પ્રયોગ.

શકુન-અપશકુન જ્ઞાન – પ્રશ્નોના ઉત્તરમાં શુભાશુભ જણાવવું અને ચિહ્નો સમજવા.

રત્ન કલા – રત્નોને અલગ-અલગ આકારોમાં કાપવા અને ઘડવા.

માતૃકા યંત્ર – વિવિધ પ્રકારના યંત્રો બનાવવાની કળા.

સાંકેતિક ભાષા – ગુપ્ત કે સાંકેતિક ભાષા બનાવવી.

જલ સ્તંભન – જળને બાંધવાની અથવા તેના પર ચાલવાની કળા.

વેલ-બુટ્ટા બનાવવાની કળા – વસ્ત્રો કે વસ્તુઓ પર ફૂલ-વેલની ભાત પાડવી.

અક્ષત-પુષ્પ પૂજન – પૂજા માટે રંગીન ચોખા અને ફૂલોથી સુંદર રચના કરવી.

પુષ્પ શય્યા – ફૂલોની પથારી તૈયાર કરવી.

પક્ષીઓની બોલી – પોપટ-મેના વગેરેની બોલી બોલવી કે તેમને બોલતા શીખવવું.

વૃક્ષ આયુર્વેદ – વૃક્ષો અને વનસ્પતિની ચિકિત્સા કરવાની કળા.

પ્રાણી યુદ્ધ રીત – ઘેટાં, મરઘા, બટેર વગેરેને લડાવવાની પદ્ધતિઓ.

ઉચ્ચાટન વિધિ – મંત્ર દ્વારા શત્રુને દૂર કરવાની કે માનસિક પ્રભાવ પાડવાની રીત.

વાસ્તુ કલા – ઘર કે ભવન બનાવવાની કારીગરી.

ગાલિચા-દરી નિર્માણ – ગાલીચા અને શેતરંજી બનાવવાની કળા.

સુથારી કામ – લાકડાની કારીગરી.

વેતર કામ – નેતર કે વાંસમાંથી આસન, ખુરશી કે પલંગ બનાવવાની કળા.

પાકશાસ્ત્ર – વિવિધ પ્રકારની રસોઈ, શાકભાજી, મિઠાઈ અને પકવાન બનાવવાની કળા.

હસ્ત લાઘવ – હાથની ચપળતાના કામ.

વેષ પરિવર્તન – ઇચ્છા મુજબ વસ્ત્રો અને રૂપ ધારણ કરવું.

પાનક-રસ નિર્માણ – વિવિધ પ્રકારના શરબત અને પીણાં બનાવવાની કળા.

દ્યુત ક્રીડા – જુગાર કે ચોપાટ જેવી રમતોનું જ્ઞાન.

છંદ જ્ઞાન – તમામ છંદો અને કાવ્યશાસ્ત્રનું જ્ઞાન.

વસ્ત્ર ગોપન – વસ્ત્રો છુપાવવા કે બદલવાની વિદ્યા.

આકર્ષણ વિદ્યા – દૂરના મનુષ્યો કે વસ્તુઓને આકર્ષવાની કળા.

પરિધાન – યોગ્ય કપડાં અને ઘરેણાં પહેરવાની પસંદગી.

હાર નિર્માણ – ફૂલહાર અને માળા બનાવવાની કળા.

વિચિત્ર સિદ્ધિ – જડીબુટ્ટીઓ અને મંત્રોથી શત્રુને નબળો પાડવાની ઔષધિ બનાવવી.

કર્ણપત્ર ભંગ – કાન અને ચોટલી માટે ફૂલોના આભૂષણો ગૂંથવા.

કઠપૂતળી કલા – કઠપૂતળી બનાવવી અને નચાવવી.

પ્રતિમા નિર્માણ – મૂર્તિઓ બનાવવાની કળા.

પ્રહેલિકા – ઉખાણાં ઉકેલવા અને પૂછવા.

સોયકામ – સિલાઈ, રફૂકામ અને ભરતકામ કરવાની કળા.

કેશ પ્રસાધન – વાળની સફાઈ અને સજાવટનું કૌશલ્ય.

મુષ્ટિ જ્ઞાન – મુઠ્ઠીમાં રહેલી વસ્તુ કે મનની વાત જાણી લેવી.

ભાષા જ્ઞાન – વિવિધ દેશોની ભાષાઓનું જ્ઞાન.

મ્લેચ્છ-કાવ્ય સમજ – ગુપ્ત સંકેતો કે વિદેશી ભાષાઓને સમજવાની કળા.

ધાતુ-રત્ન પરીક્ષા – સોનું, ચાંદી અને હીરા-પન્નાની પરખ કરવી.

ધાતુ નિર્માણ – કાચી ધાતુમાંથી સોનું-ચાંદી બનાવવાની કળા.

મણિ રંગ જ્ઞાન – રત્નોના રંગ અને ગુણવત્તા ઓળખવી.

ખનિજ જ્ઞાન – ખાણોની ઓળખ કરવાની વિદ્યા.

ચિત્રકલા – ચિત્રો દોરવાની કળા.

અંગ રાગ – નખ, વસ્ત્ર અને અંગોને રંગવાની કળા.

શય્યા રચના – પથારી સજાવવાની રીત.

મણિ ભૂમિકા – ઘરના ભોંયતળિયાને રત્નો અને મોતીઓથી જડવાની કળા.

કૂટનીતિ – રાજનીતિ અને રણનીતિનું જ્ઞાન.

ગ્રંથ પઠન – શાસ્ત્રો અને ગ્રંથો ભણાવવાની ચતુરાઈ.

નવીનતા – નવી નવી વાતો અને વિચારો રજૂ કરવા.

સમસ્યા પૂર્તિ – અધૂરી કાવ્ય પંક્તિઓ કે સમસ્યાઓનો ઉકેલ લાવવો.

કોષ જ્ઞાન – શબ્દભંડોળ અને શબ્દકોષનું જ્ઞાન.

માનસી કાવ્ય – મનમાં ને મનમાં શ્લોક કે કવિતાની રચના પૂર્ણ કરવી.

છલ વિદ્યા – જરૂર પડ્યે યુક્તિ કે છળથી કામ કઢાવવાની કળા.

ભૂષણ રચના – શંખ, હાથીદાંત અને અન્ય વસ્તુઓમાંથી ઘરેણાં બનાવવાની કળા.

આપણી સંસ્કૃતિ આપણો વારસો🙏🙏🙏